باکس ضد انفجار

 باکس ضد انفجار چیست؟

باکس ضد انفجار یا جعبه تقسیم ضد انفجار محفظه‌ای ایمن برای نصب ترمینال‌ها، اتصالات الکتریکی، شستی‌ها و تجهیزات کنترلی در محیط‌های مستعد انفجار هست. این باکس‌ها طوری طراحی می‌شن که اگر داخلش جرقه، اتصال کوتاه یا حتی انفجار کوچیک اتفاق بیفته، شعله و گاز داغ از محفظه خارج نشه و به گاز یا بخار قابل اشتعال محیط نرسه.

باکس ضد انفجار در پروژه‌های نفت، گاز، پتروشیمی، رنگ‌سازی، انبار حلال‌ها و سیلوهای غباری یکی از مهم‌ترین تجهیزات ایمنی محسوب می‌شه و معمولاً دارای مارک‌گذاری Ex، درجه حفاظت IP66 یا IP67 و متریال مقاوم در برابر خوردگی هست.

کاربردهای باکس ضد انفجار

• جعبه تقسیم برای انشعاب کابل‌ها در خطوط روشنایی و موتورخانه‌ها

• جعبه ترمینال ضد انفجار نزدیک موتور، پمپ، فن و تجهیزات دوّار

• نصب شستی استپ،استارت، سلکتور سوئیچ، لامپ سیگنال و فشارشکن‌ها

• باکس فرمان محلی (Local Control Station) در واحدهای فرایندی

• محافظت از ترمینال‌ها و اتصالات در محیط‌های Zone 1, Zone 2 / Zone 21, 22

انواع باکس ضد انفجار به‌صورت خلاصه

۱. از نظر متریال بدنه

• آلومینیوم دایکاست ضد خوردگی → رایج، سبک، اقتصادی

• GRP (فایبرگلاس تقویت‌شده) → عایق الکتریکی، مقاوم در محیط خورنده

• استنلس استیل → مناسب محیط‌های بسیار خورنده و دریایی، قیمت بالاتر

۲. از نظر نوع استفاده

• باکس ترمینال ضد انفجار (Terminal Box)

• باکس جعبه‌تقسیم ضد انفجار برای انشعاب و توزیع کابل

• باکس فرمان و کنترل ضد انفجار (با شستی، سوئیچ، لامپ سیگنال و …)

۳. از نظر حفاظت انفجاری

• Ex d / Ex db (فلم‌پروف / ضد شعله)

• Ex e (افزایش ایمنی)

• ترکیبی مثل Ex de / Ex tb برای گاز و غبار قابل اشتعال

ویژگی‌های مهم باکس ضد انفجار

• ایمنی و انطباق با استانداردها
  
  دارای مارک‌گذاری Ex، گروه گازی (IIA/IIB/IIC) و کلاس دمایی (T1–T6).

• درجه حفاظت بالا (IP66 / IP67)
  
  مقاوم در برابر نفوذ گردوغبار و آب، مناسب فضای باز و محیط‌های خشن صنعتی.

• امکان نصب انواع گلند ضد انفجار
  
  ورودی‌های رزوه‌دار برای نصب گلند کابل، بوشینگ، درین/بریدر و …

• طراحی انعطاف‌پذیر داخلی
  
  امکان نصب ترمینال‌های مختلف، شینه ارت، شینه نول و تجهیزات کنترلی.

• بدنه مقاوم و طول عمر بالا
  
  مقاوم در برابر ضربه، لرزش، UV و مواد شیمیایی بسته به نوع متریال.

نکات مهم قبل از خرید باکس ضد انفجار

برای انتخاب و خرید باکس ضد انفجار مناسب، حتماً به این موارد توجه کن:

1. Zone و نوع محیط (گازی یا غباری)
   
   مشخص کن محیط Zone 1 / Zone 2 یا Zone 21 / Zone 22 هست.

2. ابعاد و تعداد ورودی کابل
   
   بر اساس تعداد کابل‌ها و ترمینال‌ها، سایز و تعداد گلند مورد نیاز تعیین بشه.

3. جنس بدنه باکس
   
   برای محیط خورنده و دریایی → ترجیحاً استنلس استیل یا GRP.

4. نوع ترمینال و جریان عبوری
   
   تعداد ترمینال‌ها، سطح مقطع کابل و جریان مجاز رو دقیق انتخاب کن.

5. استاندارد و گواهی معتبر
   
   مطمئن شو باکس دارای گواهی ضد انفجار معتبر (مطابق استاندارد پروژه) باشه.

تفاوت باکس ضد انفجار با باکس معمولی

• باکس معمولی هیچ تضمینی برای کنترل انفجار داخلی نداره و در محیط‌های پرخطر، استفاده ازش می‌تونه باعث حادثه جدی بشه.

• باکس ضد انفجار با طراحی خاص، تست فشار، آب‌بندی حرفه‌ای و مارک‌گذاری Ex ساخته شده تا در بدترین سناریو هم شعله و جرقه رو داخل خودش نگه داره.

• قیمت باکس ضد انفجار بالاتره؛ اما در محیط‌های نفت، گاز، پتروشیمی و شیمیایی، استفاده از باکس معمولی اصلاً قابل قبول نیست.

سوالات متداول (FAQ)