فن آکسیال ضد انفجار

فن آکسیال ضد انفجار 

فن آکسیال ضد انفجار (Explosion-Proof Axial Fan) دستگاهی است که جریان هوا را در راستای محور پروانه هدایت می‌کند، اما تفاوت آن با فن‌های معمولی در این است که طراحی موتور، کابل‌کشی، اتصالات و بدنه به‌گونه‌ای انجام شده که در هیچ شرایطی جرقه، حرارت یا تخلیه الکتریکی به محیط انتقال پیدا نکند. این فن‌ها برای مناطق خطرناک (Hazardous Areas) مانند Zone 1، Zone 2، Zone 21 و Zone 22 طراحی می‌شوند که در آن‌ها وجود گاز، بخار یا گردوغبار قابل اشتعال ممکن است منجر به انفجار شود.

ساختار و نحوه عملکرد فن آکسیال ضد انفجار 

در فن آکسیال ضد انفجار، هوا به صورت محوری (axial flow) از میان پره‌ها عبور کرده و در راستای محور فن حرکت می‌کند.

ویژگی‌های ایمنی کلیدی این نوع فن:

• موتور ضد جرقه (Flameproof Motor): دارای پوشش فلزی ضخیم برای جلوگیری از انتقال شعله داخلی.

• کابل و گلند ضد انفجار: تمام ورودی‌ها و خروجی‌های برقی با گلندهای فلزی ایمن شده‌اند.

• یاتاقان‌ها و بلبرینگ‌های مقاوم به حرارت: جلوگیری از ایجاد اصطکاک بیش از حد.

• بدنه و پروانه از جنس آلومینیوم آنتی‌استاتیک یا فولاد ضدزنگ: برای جلوگیری از تخلیه الکتریسیته ساکن.

• سیستم اتصال زمین (Earthing): اطمینان از تخلیه بارهای الکتریکی.

کاربردهای صنعتی تهویه آکسیال ضد انفجار

• پالایشگاه‌ها و پتروشیمی‌ها (جهت تهویه اتاق پمپ‌ها و مخازن گاز)

• انبارهای سوخت و مواد شیمیایی

• کارگاه‌های رنگ، لاک، تینر و چسب

• سیلوها و صنایع غلات (جهت جلوگیری از انفجار گرد و غبار)

• سکوهای نفتی و کشتی‌ها

• تونل‌ها، معادن و محیط‌های بسته با تهویه محدود

استانداردها و گواهی‌های ایمنی

فن‌های ضد انفجار باید دارای گواهی معتبر بین‌المللی باشند.

• ATEX (Directive 2014/34/EU – اروپا): تأیید ایمنی تجهیزات در مناطق خطرناک.

• IECEx (International Electrotechnical Commission): استاندارد جهانی برای تجهیزات ضد انفجار.

• Class I, Division 1/2 (NFPA – آمریکا): برای محیط‌هایی با حضور گازهای قابل اشتعال.

• IP 55 تا IP 66: نشان‌دهنده مقاومت در برابر نفوذ گردوغبار و آب.

نمونه برچسب گواهی فن:

Ex d IIB T4 Gb / Ex tb IIIC T135°C Db IP66

(یعنی: مقاوم در برابر گاز گروه IIB، دمای سطح تا 135°C، دارای حفاظت ضد شعله و ضد گردوغبار.)

نکات انتخاب و خرید فن آکسیال ضد انفجار

1. تعیین Zone محیط:
   
   بر اساس نوع گاز یا گردوغبار (Zone 1، Zone 2، Zone 21، Zone 22).

2. بررسی گواهی ATEX / IECEx واقعی:
   
   گواهی باید به شماره سریال دستگاه و مدل دقیق اشاره داشته باشد.

3. دبی و فشار هوا:
   
   متناسب با حجم فضای تهویه و طول مسیر کانال.

4. جنس بدنه و پروانه:
   
   در محیط‌های خورنده از استیل یا آلومینیوم ضد جرقه استفاده شود.

5. دمای محیط:
   
   محدوده دمای کاری را طبق T-class بررسی کنید (مثلاً T4 یعنی تا 135°C).

 نصب و نگهداری ایمن (LDND)

برای حفظ کارایی و انطباق با الزامات ایمنی، اجرای برنامه نگهداری دوره‌ای LDND (Last Done / Next Due) ضروری است:

موارد بررسی در هر سرویس:

• تمیزکاری کامل پره‌ها و بدنه از گردوغبار و چربی

• تست عایق سیم‌پیچ موتور

• کنترل اتصال زمین و سالم بودن کابل‌ها

• بررسی برچسب گواهی و علائم خوردگی یا آسیب

• روان‌کاری بلبرینگ‌ها با گریس مناسب دمای بالا

• ثبت تاریخ آخرین سرویس و برنامه سرویس بعدی

• طراحی ایمن مطابق استانداردهای جهانی (ATEX / IECEx)

• کارکرد مداوم در محیط‌های گازی و غباری

• مصرف انرژی پایین نسبت به تهویه سانتریفیوژ

• قابلیت نصب افقی و عمودی

• صدای پایین با عملکرد نرم

• نگهداری آسان و طول عمر بالا

پرسش‌های متداول (FAQ)